VAKIFTAN HAYIR DÜKKANINA: İNGİLTERE’DEKİ “CHARITY SHOP” KURUMU ÜZERİNDEN TÜRKİYE’DEKİ YARDIM KURULUŞLARI İÇİN BİR MODEL ÖNERİSİ

En genel anlamıyla Charity Shop (Hayır Dükkânı), bağışlanan ürünlerin satılıp nakde dönüştürüldüğü dükkân olarak tanımlanabilir. Son yıllarda daha fazla profesyonelleşme görülmesine rağmen bu dükkânlar hâlâ büyük ölçüde gönüllü çalışanlara bağlıdır. Birleşik Krallık’ta tarihi 19. Yüzyılın sonlarına kadar uzansa da bugünkü şekliyle ilk hayır dükkânı 1947’de Oxfam adıyla Oxford’da açılmıştır. Bugün Birleşik Krallık ve Güney İrlanda’daki hayır dükkânlarının sayısı 11 bin civarındadır ve hayır dükkânları Amerika, Kanada ve Avustralya’da da ana caddelerin önemli bir unsuru ve perakendecisidir. Hayır dükkânlarının dar gelirli sınıfa ucuz ürün temini, nakdî kazanç ile ana kuruma yardımda bulunmak, kıyafet ve ev eşyası gibi ürünlerin geri dönüşümünü sağlamak, bağlı olduğu yardım kuruluşunun toplumdaki farkındalığını artırmak ve insanlara sosyal bir ortam sağlamak gibi birçok fonksiyonu vardır. Modern çağda insanların ihtiyaçları ve istekleri göz önünde tutularak Türkiye toplumu yakından incelendiğinde, böyle bir kurumun gerekliliği anlaşılabilecektir. Çünkü herkesin çevresinden de görebileceği üzere ihtiyaç fazlası birçok eşya satın alınmakta ve bunların yeniden geri dönüşümünün, ekonomiye kazandırılmasının, ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasının nasıl olacağına ilişkin düşünceler, projeler geliştirilmeye çalışılmaktadır. Ülkemizde de son dönemde devletin en üst seviyesi tarafından da ciddi şekilde desteklenen ‘sıfır atık’ projesi de bu durumun göstergesidir. Bu sebeple, çalışmanın amacı İngiltere’deki “Charity Shop” tecrübesi üzerinden Türkiye toplumunda eşyaların yeniden ekonomiye ayni ve nakdi olarak dönüşümünün yapılması için uygulanabilir bir model sunulmasıdır. Çalışmada kullanılan metodolojik yaklaşım İngiltere’deki hayır dükkânlarının incelenmesi ve gözlemlenmesi ile Türkiye’de veya İngiltere’de yaşayan Türklerin böyle bir kuruma bakış açılarını değerlendiren bir anket çalışmasından oluşan karma bir metottur. Araştırma sonucunda anket katılımcılarının algısı ve yanıtları doğrultusunda geliştirilen model sunulmuş ve modelin muhtemel çıktıları detaylı şekilde tartışılmıştır.